ตอนเปิดคู่มือหุ่นหรือดูฉลากถังจาระบีเดิม หลายคนสะดุดกับตัวเลข NLGI 0 หรือ NLGI 00 แล้วสงสัยว่าสองเบอร์นี้ต่างกันแค่ไหน สลับกันได้ไหม เพราะดูเผิน ๆ ก็เหลว ๆ เหมือนกันทั้งคู่ บทความนี้เจาะเฉพาะเรื่องนี้ให้ชัด
คำตอบสั้น ๆ คือ NLGI คือสเกลบอกความแข็ง/เหลวของจาระบี ยิ่งเลขน้อยยิ่งเหลว — NLGI 00 เหลวกว่า NLGI 0 วัดกันด้วยค่าการจมของกรวยมาตรฐาน (cone penetration ตามมาตรฐาน ASTM D217) ทั้งสองเบอร์เป็นกลุ่ม "จาระบีกึ่งเหลว" ที่นิยมใช้กับเกียร์ RV / reducer ของแขนหุ่น แต่ ใช้แทนกันมั่ว ๆ ไม่ได้ ต้องยึดเบอร์ที่คู่มือรุ่นหุ่นนั้นกำหนด
NLGI 00 vs NLGI 0 — จาระบีกึ่งเหลวสำหรับเกียร์ RV
เทียบเนื้อจาระบีสองเบอร์: เบอร์ 00 เหลวกว่าเบอร์ 0 เล็กน้อย ทั้งคู่เป็นจาระบีลิเทียม EP สำหรับเกียร์ RV reducer หุ่นยนต์
→ บทความนี้เป็นส่วนเจาะลึกของคู่มือหลัก จาระบีหุ่นยนต์ใช้เบอร์อะไร? วิธีเลือกให้ตรงสเปกทุกแบรนด์ — ถ้ายังไม่รู้ว่าหุ่นของคุณใช้จาระบีหรือน้ำมัน แนะนำอ่านบทความหลักก่อน แล้วค่อยกลับมาเจาะเรื่องเบอร์ NLGI ที่นี่
NLGI คืออะไร? สเกลวัดความแข็ง-เหลวของจาระบี
▶ ตอบสั้น: NLGI (National Lubricating Grease Institute) คือระบบจัดชั้นความแข็ง/เหลวของจาระบีเป็นเบอร์ตั้งแต่ 000 (เหลวที่สุด) ไปจนถึง 6 (แข็งที่สุด) โดยวัดจากค่า "cone penetration" ตามมาตรฐาน ASTM D217 — ยิ่งกรวยจมลึก (ตัวเลข penetration สูง) จาระบียิ่งอ่อน และ NLGI ยิ่งเป็นเบอร์น้อย
NLGI ไม่ได้บอก "คุณภาพ" ของจาระบี และไม่ได้บอกชนิดของสารอุ้มน้ำมัน (thickener) หรือความหนืดของน้ำมันฐาน — มันบอกอย่างเดียวคือ ความแข็ง-อ่อนของเนื้อจาระบี ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับความหนืดของน้ำมัน (เช่น ISO VG ที่ใช้กับน้ำมันเกียร์) ที่หลายคนสับสน
วิธีวัดคือหยดกรวยโลหะมาตรฐานลงบนผิวจาระบีที่ 25°C แล้ววัดว่ากรวยจมลึกกี่หน่วย (0.1 มิลลิเมตร) ใน 5 วินาที ค่านี้เรียกว่า worked penetration (วัดหลังปั่นกวนจาระบีตามจำนวนรอบมาตรฐานก่อน เพื่อจำลองสภาพใช้งานจริง) ยิ่งจมลึก = เนื้ออ่อน = เบอร์น้อย
สำหรับงานเกียร์ RV / reducer ของแขนหุ่นยนต์ กลุ่มที่ใช้กันคือฝั่ง เบอร์น้อย (00 และ 0) ซึ่งเป็นจาระบี "กึ่งเหลว" ที่ไหลเข้าซอกฟันเกียร์ทดและลูกปืนเข็มได้ดี ไม่แข็งจนเกิดปัญหาจาระบีแยกตัวออกจากทางเดิน (channeling) เหมือนจาระบีเบอร์แข็ง (เช่น เบอร์ 2 ที่ใช้กับลูกปืนทั่วไป)
NLGI 0 กับ 00 ต่างกันตรงไหน? (ค่า penetration + เนื้อสัมผัส)
▶ ตอบสั้น: ต่างกันที่ความอ่อนของเนื้อจาระบี — NLGI 00 มีค่า penetration ประมาณ 400–430 (อ่อน/เหลวกว่า) ส่วน NLGI 0 อยู่ที่ประมาณ 355–385 (แข็งกว่าเล็กน้อย) พูดง่าย ๆ คือ 00 ไหลลื่นกว่า 0 นิดหน่อย แต่ทั้งคู่ยังจัดเป็นจาระบีกึ่งเหลวที่ปาดแล้วไหลช้า ๆ ไม่ใช่ของเหลวใส
ตามสเกล NLGI (อิงค่า worked penetration มาตรฐาน ASTM D217) เบอร์ที่อยู่รอบ ๆ กลุ่มกึ่งเหลวเทียบกันได้ดังนี้
| เบอร์ NLGI | ค่า worked penetration (0.1 มม.) | เนื้อสัมผัสโดยประมาณ | การใช้งานทั่วไป |
|---|---|---|---|
| 000 | 445–475 | เกือบเป็นของเหลว | ระบบหล่อลื่นรวมศูนย์ที่เหลวมาก |
| 00 | 400–430 | กึ่งเหลว ไหลได้เอง | เกียร์ RV / reducer บางรุ่น |
| 0 | 355–385 | กึ่งเหลว เนื้อนุ่ม | เกียร์ RV / reducer มาตรฐานปัจจุบัน |
| 1 | 310–340 | อ่อนแต่คงรูปมากขึ้น | ลูกปืน/งานทั่วไปที่ต้องการเนื้อเกาะ |
| 2 | 265–295 | เนื้อแข็งคล้ายเนย | ลูกปืนทั่วไป (ไม่เหมาะเกียร์ RV) |
เลื่อนตารางแนวนอนได้บนมือถือ · แถวไฮไลต์คือสองเบอร์ที่ใช้กับเกียร์ RV หุ่นยนต์
จะเห็นว่า 00 กับ 0 อยู่ติดกันบนสเกล ต่างกันแค่ช่วงเดียว ความต่างในเชิงตัวเลขจึงไม่มาก แต่ในทางวิศวกรรมมันสะท้อน พฤติกรรมการไหลและการอุ้มตัวในกระปุกเกียร์ที่ต่างกัน ตารางด้านล่างสรุปเทียบเฉพาะสองเบอร์นี้ให้เห็นชัด
| หัวข้อเทียบ | NLGI 00 | NLGI 0 |
|---|---|---|
| ค่า penetration (0.1 มม.) | 400–430 (อ่อนกว่า) | 355–385 (แข็งกว่าเล็กน้อย) |
| เนื้อสัมผัส | กึ่งเหลว ไหลลื่นกว่า | กึ่งเหลว เนื้อนุ่มขึ้นมานิด |
| พฤติกรรมในกระปุกเกียร์ | เกลี่ยตัวเข้าจุดหล่อลื่นเร็ว แรงต้านการหมุน (drag) ต่ำกว่าเล็กน้อย | เกาะอยู่กับที่ได้ดีกว่า ลดโอกาสรั่วซึมผ่านซีล |
เลื่อนตารางแนวนอนได้บนมือถือ · ค่า penetration เป็นช่วงมาตรฐานตามสเกล NLGI (ASTM D217) เพื่อการเทียบเบื้องต้น
ทำไมสลับ 0 ↔ 00 มั่ว ๆ ไม่ได้?
▶ ตอบสั้น: เพราะความอ่อน-แข็งของจาระบีมีผลโดยตรงต่อการสร้างฟิล์มหล่อลื่น การรั่วซึมผ่านซีล แรงต้านการหมุน และความร้อนสะสมในกระปุกเกียร์ — เกียร์ RV ถูกออกแบบซีลและช่องเติมมาให้เข้ากับเบอร์ที่ผู้ผลิตกำหนด การเปลี่ยนเบอร์เองอาจทำให้หล่อลื่นไม่ทั่ว รั่ว หรือร้อนเกิน
จาระบีเบอร์ที่ต่างกันไม่ได้แค่ "เหลวกว่า/ข้นกว่า" เฉย ๆ แต่มันเปลี่ยนหลายอย่างพร้อมกัน
- การกระจายตัวและ channeling — จาระบีที่แข็งเกินสเปกอาจถูกฟันเกียร์ตัดเป็นร่อง (channeling) แล้วไม่ไหลกลับมาเติมจุดสัมผัส ทำให้บางจุดขาดการหล่อลื่น ส่วนที่เหลวเกินสเปกก็อาจอุ้มตัวไม่อยู่และไหลกองก้นกระปุก
- การรั่วผ่านซีล — ซีลและปะเก็นของ reducer ถูกเลือกมาให้เข้ากับความอ่อนของจาระบีเบอร์ที่กำหนด ถ้าใส่เบอร์เหลวกว่ามาก โอกาสซึมผ่านซีลก็สูงขึ้น
- แรงต้านการหมุนและความร้อน — เบอร์ที่แข็งกว่าให้ fluid drag สูงกว่า อาจทำให้มอเตอร์ทำงานหนักขึ้นและอุณหภูมิเกียร์สูงขึ้น โดยเฉพาะช่วงสตาร์ทเย็น
- ปริมาณเติม (fill quantity) — คู่มือระบุปริมาณเติมอิงกับพฤติกรรมการไหลของเบอร์นั้น ๆ การเปลี่ยนเบอร์โดยไม่ปรับความเข้าใจเรื่องระดับเติมอาจทำให้เติมมาก/น้อยเกินไป
ที่สำคัญยิ่งกว่านั้นคือ ห้ามผสมข้ามสูตร/ข้ามชนิดสารอุ้มน้ำมัน (thickener) จาระบีคือน้ำมันฐานผสมกับสารอุ้มน้ำมันและสารเพิ่มคุณสมบัติ ถ้าเอาจาระบีที่ใช้สารอุ้มคนละระบบมาผสมกัน (เช่น กลุ่มลิเทียมกับกลุ่มที่ไม่ใช่สบู่โลหะ) โครงสร้างเนื้อจาระบีอาจพัง — อ่อนตัวจนไหลทิ้ง แข็งจับก้อน น้ำมันแยกชั้น หรือจุดหยด (dropping point) ลดลง ตอนเปลี่ยนถ่ายจึงต้องรีดของเก่าออกให้หมดและทำความสะอาดก่อนเสมอ
สรุปหลักคิด: เบอร์ NLGI ที่คู่มือหุ่นระบุมาไม่ใช่ค่าที่ตั้งเล่น ๆ มันผูกกับการออกแบบซีล ปริมาณเติม และช่วงอุณหภูมิของ reducer รุ่นนั้น เปลี่ยนเบอร์เอง = เปลี่ยนสมมติฐานที่วิศวกรออกแบบเครื่องไว้
กรณีจริง: MOLYWHITE RE No.00 → VIGOGREASE RE0 ทำไมเปลี่ยนเกรด
▶ ตอบสั้น: กลุ่มเกียร์ RV ของ Nabtesco เคยใช้จาระบีเกรดเก่า MOLYWHITE RE No.00 (NLGI 00) เป็นมาตรฐาน ต่อมาพัฒนามาเป็น VIGOGREASE RE0 (NLGI 0) เป็นเกรดมาตรฐานปัจจุบัน — เบอร์ขยับจาก 00 เป็น 0 (แข็งขึ้นหนึ่งช่วง) ทั้งคู่เป็นจาระบีกลุ่มลิเทียม EP สำหรับเกียร์ RV แต่คนละสูตร ไม่ควรผสมข้ามกันในกระปุกเดียว
นี่เป็นตัวอย่างที่ดีของ "ทำไมเบอร์ NLGI ถึงสำคัญในโลกจริง"
| รายการ | MOLYWHITE RE No.00 | VIGOGREASE RE0 |
|---|---|---|
| เบอร์ NLGI | 00 (กึ่งเหลว เหลวกว่า) | 0 (กึ่งเหลว แข็งขึ้นเล็กน้อย) |
| กลุ่มสารอุ้มน้ำมัน | ลิเทียม + โมลิบดีนัม (EP) | ลิเทียม (EP, มี Mo/Zn) |
| สถานะ | เกรดมาตรฐานรุ่นเก่า (ก่อนเปลี่ยนสูตร) | เกรดมาตรฐานปัจจุบัน |
| ใช้กับ | เกียร์ RV Nabtesco เครื่องรุ่นเก่า | เกียร์ RV Nabtesco รุ่นปัจจุบัน (และเป็นสเปกที่หุ่น FANUC กำหนด) |
เลื่อนตารางแนวนอนได้บนมือถือ
ประเด็นสำหรับฝ่ายซ่อมบำรุงคือ
- เครื่องรุ่นเก่าที่คู่มือระบุ MOLYWHITE RE No.00 ก็ยังหาตัวนี้ใช้ได้ ไม่ต้องรีบเปลี่ยนไป VIGOGREASE ถ้าคู่มือรุ่นนั้นยังกำหนดตัวเก่า — ยึดคู่มือรุ่นเครื่องเป็นหลัก
- อย่าเห็นว่า "ก็จาระบีเกียร์ RV เหมือนกัน" แล้วเทผสมกันมั่ว สองตัวนี้เบอร์ต่างกันและสูตรต่างกัน ตอนเปลี่ยนถ่ายควรรีดของเก่าออกให้หมดก่อน
- VIGOGREASE RE0 คือตัวที่หุ่น FANUC กำหนดเป็นสเปก (Part No. A98L-0040-0174) — ถ้าอยากรู้ว่ารหัส Part No. ของ FANUC ตัวไหนคือจาระบีตัวไหน อ่านต่อได้ที่บทความ ถอดรหัส Part No. จาระบี/น้ำมันเกียร์ FANUC
ดูรายการ จาระบีเกียร์ RV ที่เรามี ทั้ง MOLYWHITE RE No.00 (สำหรับเครื่องรุ่นเก่า) และ VIGOGREASE RE0 (มาตรฐานปัจจุบัน) ได้ในหน้าสินค้า
ไม่แน่ใจว่าหุ่นของคุณต้องใช้ NLGI 0 หรือ 00?
ส่งรุ่นหุ่น / Part No. เดิม / รูปฉลากถังเดิมมาทางไลน์ เราช่วยเทียบเบอร์และเช็คของพร้อมส่งให้ ก่อนตัดสินใจ
ทักไลน์เช็คเบอร์/สต็อกปรึกษาและเทียบเบอร์ NLGI ให้ฟรี ไม่มีข้อผูกมัด — LINE @620fnswu
EP (Extreme Pressure) คืออะไร? ทำไมสำคัญกับเกียร์ RV
▶ ตอบสั้น: EP หรือ Extreme Pressure คือสารเพิ่มคุณสมบัติ "รับแรงกดสูง" ที่ผสมในจาระบี ทำหน้าที่สร้างฟิล์มปกป้องผิวโลหะที่จุดขบเกียร์ตอนรับภาระหนักหรือแรงกระแทก ช่วยลดการสึกและการเชื่อมติดของผิวโลหะ (welding/scuffing) — เกียร์ RV ของแขนหุ่นรับแรงบิดสูงและมีการเร่ง-หยุดตลอด จึงต้องใช้จาระบีที่มีคุณสมบัติ EP
ในเกียร์ทดแบบ cycloidal (RV) จุดสัมผัสระหว่างฟันเกียร์กับลูกปืนเข็มรับแรงกดต่อพื้นที่สูงมาก บางจังหวะฟิล์มน้ำมันปกติอาจบางจนผิวโลหะเกือบแตะกัน สาร EP (มักเป็นสารประกอบของโมลิบดีนัม สังกะสี ฟอสฟอรัส ฯลฯ ขึ้นกับสูตร) จะทำปฏิกิริยากับผิวโลหะเกิดชั้นฟิล์มบาง ๆ ที่ยอมสึกแทนเนื้อโลหะ ทำให้
- ลดการสึกและ scuffing ที่จุดขบเกียร์ภายใต้ภาระหนัก
- รับแรงกระแทก จากการเร่ง-หยุด-กลับทิศของแขนหุ่นได้ดีขึ้น
- ยืดอายุการหล่อลื่น ในสภาพโหลดสูงต่อเนื่อง
จาระบีเกียร์ RV อย่าง VIGOGREASE RE0 และ MOLYWHITE RE No.00 จึงเป็นสูตร EP ทั้งคู่ นี่คือเหตุผลว่าทำไมจาระบีลูกปืนทั่วไปเบอร์ 2 (ที่มักไม่ใช่สูตร EP กึ่งเหลว) ถึงเอามาใส่เกียร์ RV แทนไม่ได้ แม้จะเป็น "จาระบี" เหมือนกัน — เพราะทั้งเบอร์ NLGI และคุณสมบัติ EP ไม่ตรงกับที่เกียร์ต้องการ
อยากเข้าใจภาพรวมว่าเกียร์ RV / reducer ทำงานยังไงและทำไมต้องใช้จาระบีเฉพาะเกรด อ่านได้ในบทความหลัก คู่มือเลือกจาระบีหุ่นยนต์ให้ตรงสเปก
สรุป + วิธีเช็คว่าหุ่นเราต้องใช้เบอร์ไหน
▶ ตอบสั้น: วิธีที่แม่นที่สุดคือเปิดคู่มือ maintenance ของรุ่นหุ่นนั้น หรือดู Part No. / ฉลากถังจาระบีเดิม แล้วยึดเบอร์ NLGI และชนิดที่ผู้ผลิตกำหนด อย่าเปลี่ยนเบอร์เองและอย่าผสมข้ามสูตร ถ้าไม่แน่ใจให้แจ้งรุ่นหุ่น/Part No. เดิมมาเทียบก่อนสั่ง
ทบทวนสั้น ๆ
- NLGI = สเกลความแข็ง-เหลวของจาระบี ยิ่งเลขน้อยยิ่งเหลว วัดด้วย cone penetration (ASTM D217)
- NLGI 00 เหลวกว่า NLGI 0 เล็กน้อย — ทั้งคู่เป็นจาระบีกึ่งเหลวสำหรับเกียร์ RV แต่คนละเบอร์ คนละพฤติกรรมการไหล
- สลับเบอร์เองไม่ได้ เพราะกระทบการหล่อลื่น การรั่ว แรงต้าน ความร้อน และห้ามผสมข้ามสูตร
- EP คือคุณสมบัติรับแรงกดสูงที่เกียร์ RV ต้องมี
เช็กลิสต์เลือกเบอร์ให้ถูก
- เปิดคู่มือ maintenance ของรุ่นหุ่น — ดูว่าระบุ NLGI เบอร์ไหน และเป็นจาระบีหรือน้ำมัน
- ดู Part No. / ฉลากถังเดิม — ถ้าเป็นหุ่น FANUC เทียบรหัส A98L-0040-xxxx ได้ (ดู บทความถอดรหัส Part No.)
- อย่าเดาจากสี/ความเหลวด้วยตาเปล่า — จาระบี 0 กับ 00 ดูคล้ายกันมาก ต้องอ้างอิงเอกสาร
- ตอนเปลี่ยนถ่าย รีดของเก่าออกให้หมด โดยเฉพาะเวลาเปลี่ยนจากสูตรเก่า (MOLYWHITE) เป็นสูตรใหม่ (VIGOGREASE)
- ไม่แน่ใจ ให้ถามก่อนซื้อ — แจ้งรุ่นหุ่น / Part No. เดิม / รูปฉลากถังมาเทียบ
ดูแนวทางเทียบเบอร์จาระบีตามแบรนด์/รุ่นหุ่นได้ที่ ตารางเทียบ Part No. ดูจาระบีเบอร์ 00 และเบอร์ 0 ที่มีจำหน่าย หรือดูรายการสินค้าทั้งหมดได้ที่ แคตตาล็อกฉบับเต็ม
ทักไลน์เช็คเบอร์ + สต็อกได้ฟรี
ไม่แน่ใจว่าหุ่นของคุณต้องใช้ NLGI 0 หรือ 00 ส่งรุ่นหุ่น / Part No. เดิม / รูปฉลากถังเดิมมาทางไลน์ @620fnswu เราช่วยเทียบเบอร์และเช็กของพร้อมส่งให้ ก่อนตัดสินใจ
แอดไลน์ @620fnswuหมายเหตุ: GIN189 เป็นผู้จำหน่ายสารหล่อลื่นที่ตรงสเปกตามที่ผู้ผลิตหุ่นยนต์กำหนด (Part No. ตรงกัน) ไม่ได้เป็นตัวแทนจำหน่ายหรือพันธมิตรอย่างเป็นทางการของ FANUC หรือแบรนด์หุ่นยนต์ใด ๆ ข้อมูลเบอร์ NLGI และค่า penetration เป็นค่ามาตรฐานทั่วไปเพื่อการเทียบเบื้องต้น ควรยืนยันกับคู่มือผู้ผลิตของรุ่นเครื่องก่อนเลือกและเปลี่ยนถ่ายทุกครั้ง