เวลาฝ่ายซ่อมบำรุงจะสั่งสารหล่อลื่นให้เกียร์ RV ของแขนหุ่น คำถามแรกไม่ใช่ "เอาเบอร์อะไร" แต่คือ "เกียร์ตัวนี้เป็นแบบใช้จาระบี หรือแบบใช้น้ำมัน" เพราะถ้าตอบข้อนี้ผิด เบอร์ที่เลือกต่อจากนั้นจะผิดทั้งสาย ไม่ว่าจะเลือกอย่างไรก็ไม่มีทางถูก
เกียร์ RV (cycloidal reducer) ที่ใช้ในข้อต่อหุ่นยนต์อุตสาหกรรมมีทั้งสองแบบจริง ๆ และผู้ผลิตเกียร์ก็ผลิตสารหล่อลื่นออกมารองรับทั้งสองสาย — ฝั่งจาระบีมีเกรดกึ่งเหลวอย่าง NLGI 0/00 ส่วนฝั่งน้ำมันมีน้ำมันเกียร์สังเคราะห์ระดับ ISO VG 68 ถึง VG 150 ความต่างไม่ได้อยู่แค่ "เหลวกับข้น" แต่อยู่ที่ การออกแบบซีล ปริมาตรในห้องเกียร์ ท่าติดตั้ง จุดเติม-จุดถ่าย และวิธีระบายความร้อน ซึ่งเป็นคนละแนวคิดกันตั้งแต่ต้น
→ ถ้ายังไม่แน่ใจภาพรวมว่าหุ่นแบรนด์ไหนใช้เบอร์อะไร แนะนำอ่าน คู่มือเลือกจาระบีและน้ำมันเกียร์ RV หุ่นยนต์ทุกแบรนด์ ก่อน แล้วกลับมาที่บทความนี้เพื่อ ลงลึกว่าเกียร์สองแบบต่างกันเชิงโครงสร้างอย่างไร และเลือก ISO VG เท่าไร
เกียร์ RV สองแบบ ต่างกันที่โครงสร้างยังไง
▶ ตอบสั้น: ต่างกัน 3 จุดหลัก — ระบบซีล (แบบน้ำมันต้องกันของเหลวที่ไหลตลอดเวลา จึงใช้ oil seal ที่เข้มงวดกว่าและไวต่อการรั่วซึมมากกว่า), ปริมาตรและระดับการเติม (แบบจาระบีเติมเป็น "ปริมาณ" ตามที่คู่มือกำหนด ส่วนแบบน้ำมันเติมถึง "ระดับ" ที่กำหนดและขึ้นกับท่าติดตั้ง) และ จุดบริการ (แบบน้ำมันมักมีจุก drain / level / breather แยกกัน ส่วนแบบจาระบีมักมีหัวอัดกับรูระบายเป็นหลัก)
เกียร์ RV ทั้งสองแบบใช้หลักการทดรอบเหมือนกัน คือมีจานหมุนแบบไซคลอยด์ ลูกกลิ้ง และลูกปืนเข็มรับโหลดอยู่ในห้องเกียร์เดียวกัน สิ่งที่ผู้ผลิตออกแบบต่างกันคือ จะให้สารหล่อลื่นอยู่กับที่ หรือให้ไหลวน
ระบบซีล — ตัวชี้ขาดว่าใส่ของเหลวได้หรือไม่
จาระบีมีความหนืดสูงและมีโครงสร้างสารเพิ่มความข้น (thickener) อุ้มน้ำมันไว้ จึงมีแนวโน้มเกาะอยู่กับผิวเฟืองและไม่ไหลออกตามรอยต่อง่าย ๆ ส่วนน้ำมันเกียร์เป็นของเหลวที่ไหลได้อิสระตลอดเวลา เกียร์ที่ออกแบบมาใช้น้ำมันจึงต้องมีซีลกันน้ำมัน (oil seal) ที่ออกแบบมารับของเหลวโดยเฉพาะ รวมถึงผิวสัมผัสหน้าแปลนและปะเก็นที่แน่นกว่า
นี่คือเหตุผลข้อแรกที่ เอาน้ำมันไปเติมในเกียร์ที่ออกแบบมาใช้จาระบีไม่ได้ เพราะซีลชุดนั้นไม่ได้ถูกออกแบบมากันของเหลวที่ไหลตลอดเวลา ผลที่ตามมาคือรั่วซึมออกตามรอยต่อ ปริมาณสารหล่อลื่นในห้องเกียร์ลดลงโดยที่คนหน้างานไม่รู้ตัว และหยดลงชิ้นงานในไลน์ผลิต
ปริมาตรและ "ระดับ" ที่ต้องเติม
เกียร์แบบจาระบีระบุเป็นปริมาณเติมต่อแกน (กรัม/ซีซี ตามคู่มือรุ่นนั้น) และห้องเกียร์มักไม่ได้เติมเต็ม 100% เพราะต้องเผื่อพื้นที่ให้จาระบีขยายตัวและให้เฟืองกวนได้โดยไม่เกิดแรงต้านเกินจำเป็น
เกียร์แบบน้ำมันซับซ้อนกว่า เพราะระดับน้ำมันที่ถูกต้อง ขึ้นกับท่าติดตั้งของเกียร์ตัวนั้น เกียร์ตัวเดียวกันวางแนวนอนกับวางแนวตั้งใช้ปริมาณไม่เท่ากัน คู่มือของผู้ผลิตจึงมักมีภาพระบุตำแหน่งจุกเติม จุกดูระดับ และจุกถ่ายแยกตามท่าติดตั้ง เติมน้อยไป = หล่อลื่นไม่ถึง เติมมากไป = แรงต้านและความร้อนเพิ่ม แถมดันซีลจนรั่ว
จุดบริการที่มองเห็นจากภายนอก
- แบบจาระบี: หัวอัดจาระบี (grease nipple/fitting) + รูระบาย (vent/relief) สำหรับปล่อยแรงดันตอนอัด
- แบบน้ำมัน: จุกเติม (fill plug) + จุกดูระดับ (level plug) + จุกถ่าย (drain plug) และในบางรุ่นมี breather ระบายอากาศ
จุดนี้เองที่ใช้เป็นวิธีเช็กเบื้องต้นหน้างานได้ (ดูหัวข้อ วิธีดูว่าหุ่นของเราใช้แบบไหน)
เกียร์แบบใช้จาระบี — เหมาะกับงานแบบไหน
▶ ตอบสั้น: เหมาะกับ งานหุ่นยนต์ทั่วไปส่วนใหญ่ — หยิบจับ เชื่อม ประกอบ ปาเลตไทซ์ ที่มีจังหวะหยุด-เดินสลับกัน ข้อดีคือดูแลง่าย ไม่ต้องคุมระดับ ติดตั้งได้หลายท่า และรั่วซึมยากกว่า ข้อจำกัดคือ พาความร้อนออกจากจุดขบเฟืองได้น้อยกว่าน้ำมัน และเปลี่ยนถ่ายให้เกลี้ยงยากกว่า
จาระบีสำหรับเกียร์ RV ไม่ใช่จาระบีอเนกประสงค์ทั่วไปแบบที่อัดลูกปืน แต่เป็นเกรดกึ่งเหลว (NLGI 00 หรือ 0) ที่ไหลเข้าซอกเฟืองและลูกปืนเข็มได้ ขณะเดียวกันก็ยังเกาะผิวโลหะไว้ไม่ไหลทิ้งไปกองก้นห้องเกียร์ (รายละเอียดสเกลเบอร์และเหตุผลที่ต้องใช้เบอร์อ่อน อ่านต่อได้ที่ NLGI 0 กับ 00 ต่างกันยังไง เลือกจาระบีเกียร์หุ่นให้ถูกเบอร์)
ข้อดีของเกียร์แบบจาระบี
- บำรุงรักษาง่าย ไม่ต้องเช็กระดับเป็นประจำ ไม่ต้องมีถาดรองน้ำมัน
- ติดตั้งได้อิสระกว่า แขนหุ่นพลิกแกนได้หลายท่าโดยสารหล่อลื่นยังอยู่กับจุดหล่อลื่น
- โอกาสรั่วซึมต่ำกว่า สำคัญมากในไลน์อาหาร ยา อิเล็กทรอนิกส์ และห้องพ่นสีที่การหยดเปื้อนหมายถึงงานเสีย
- รอบบริการยาว งานทั่วไปมักวัดรอบเป็นหลักพันชั่วโมงเดินเครื่อง (รายละเอียดที่ จาระบีเกียร์หุ่นยนต์ควรเปลี่ยนทุกกี่ชั่วโมง)
ข้อจำกัดที่ต้องรู้
- ระบายความร้อนได้จำกัด จาระบีไม่ไหลวน จึงพาความร้อนออกจากจุดขบเฟืองไปทิ้งที่ผนังเรือนเกียร์ได้น้อยกว่าน้ำมัน งานที่รอบสูงต่อเนื่องจึงสะสมความร้อนเร็วกว่า
- เปลี่ยนถ่ายให้หมดยาก ของเก่าค้างในซอกได้ง่ายกว่า ทำให้ต้องระวังเรื่องการปนกันของเก่า-ของใหม่เป็นพิเศษ
- ตรวจสภาพยากกว่า การเก็บตัวอย่างน้ำมันไปวิเคราะห์ทำได้ง่ายกว่าการเก็บตัวอย่างจาระบีมาก
เกียร์แบบใช้น้ำมัน — รอบสูง เดินต่อเนื่อง ความร้อนสูง
▶ ตอบสั้น: เหมาะกับงานที่ ความเร็วรอบสูงและเดินต่อเนื่อง (duty cycle สูง) หรือใช้งานในสภาพแวดล้อมที่อุณหภูมิสูง เพราะน้ำมันไหลวนได้จึงมีความสามารถในการอุ้มและถ่ายเทความร้อนดีกว่า ทำให้อุณหภูมิในเรือนเกียร์กระจายสม่ำเสมอกว่า ข้อแลกเปลี่ยนคือ ต้องคุมระดับน้ำมัน ระวังการรั่วซึม และจำกัดท่าติดตั้ง
ทำไมน้ำมันถึงระบายความร้อนได้ดีกว่า
ความร้อนในเกียร์ RV เกิดที่จุดขบเฟืองและจุดที่ลูกกลิ้งรับโหลด ถ้าสารหล่อลื่นอยู่กับที่ ความร้อนต้องนำผ่านตัวโลหะออกไปทิ้งที่ผนังเรือนเกียร์อย่างเดียว แต่ถ้าสารหล่อลื่นไหลวนได้ ตัวของเหลวเองจะทำหน้าที่เป็น ตัวกลางพาความร้อน ออกจากจุดร้อนไปยังผิวเรือนเกียร์ที่มีพื้นที่ระบายความร้อนมากกว่า ผลคือทั้งอุณหภูมิสูงสุดที่จุดขบเฟืองต่ำลง และอุณหภูมิภายในกระจายสม่ำเสมอกว่า
อุณหภูมิที่ต่ำลงส่งผลต่ออายุสารหล่อลื่นโดยตรง เพราะความร้อนคือตัวเร่งการเสื่อมสภาพเชิงเคมี (ออกซิเดชัน) ของน้ำมันพื้น
duty cycle และความเร็วรอบ — เกณฑ์ที่ผู้ผลิตใช้ตัดสิน
ตัวแปรที่ทำให้ผู้ผลิตออกแบบเกียร์รุ่นหนึ่งเป็นแบบน้ำมัน มักเป็นชุดเดียวกันนี้
- ความเร็วรอบขาเข้าสูง ทำให้เกิดความร้อนจากการเสียดสีและการกวนสารหล่อลื่นมากขึ้น
- duty cycle สูง / เดินต่อเนื่อง ไม่มีจังหวะพักให้เกียร์คายความร้อน อุณหภูมิจึงไต่ขึ้นจนถึงจุดสมดุลที่สูงกว่า
- อุณหภูมิแวดล้อมสูง เช่น อยู่ใกล้เตาอบ เตาหลอม หรือห้องที่ระบายอากาศจำกัด
- โหลดสูงต่อเนื่อง ไม่ใช่โหลดพีคเป็นช่วง ๆ แต่เป็นภาระคงที่ยาวนาน
จุดสำคัญคือ ไม่ใช่ว่า "งานหนักแล้วเราเปลี่ยนไปใช้น้ำมันเองได้" — เกียร์ต้องถูกออกแบบมาให้ใช้น้ำมันตั้งแต่ต้นเท่านั้น เกณฑ์เหล่านี้เป็นเหตุผลว่าทำไมรุ่นนั้นถึงถูกออกแบบเป็นแบบน้ำมัน ไม่ใช่เกณฑ์ให้เราสลับชนิดเอง
ข้อจำกัดของแบบน้ำมัน
- ต้องเช็กระดับตามรอบ ระดับต่ำกว่ากำหนดคือความเสี่ยงหล่อลื่นไม่ทั่วถึง
- ไวต่อการรั่วซึม ซีลเสื่อม ปะเก็นล้า หรือขันจุกไม่แน่นทำให้น้ำมันซึมออกและเปื้อนชิ้นงานได้
- ท่าติดตั้งมีข้อจำกัด ต้องเป็นไปตามที่คู่มือระบุ เพราะระดับน้ำมันสัมพันธ์กับทิศทางการวางเกียร์
- ต้องมีการจัดการของเสีย น้ำมันเก่าที่ถ่ายออกต้องมีขั้นตอนจัดเก็บและกำจัดตามระเบียบโรงงาน
ตารางเทียบ: เกียร์ RV แบบจาระบี vs แบบน้ำมัน
| หัวข้อ | แบบใช้จาระบี | แบบใช้น้ำมันเกียร์ |
|---|---|---|
| ลักษณะสารหล่อลื่น | กึ่งเหลว เกาะผิวเฟือง ไม่ไหลวน | ของเหลว ไหลวนทั่วเรือนเกียร์ |
| หน่วยวัดความข้น-เหลว | เบอร์ NLGI (เช่น 0 / 00) | ค่า ISO VG (เช่น 68 / 150) |
| การระบายความร้อน | จำกัด อาศัยนำความร้อนผ่านโลหะเป็นหลัก | ดีกว่า ของเหลวพาความร้อนออกจากจุดขบเฟือง |
| งานที่เหมาะ | งานหุ่นยนต์ทั่วไป จังหวะหยุด-เดินสลับ | รอบสูง เดินต่อเนื่อง อุณหภูมิสูง |
| จุดบริการที่เห็นภายนอก | หัวอัดจาระบี + รูระบาย | จุกเติม / จุกดูระดับ / จุกถ่าย |
| การบำรุงรักษาประจำ | อัดเติม/เปลี่ยนถ่ายตามรอบ ไม่ต้องคุมระดับ | เช็กระดับ + ถ่ายเปลี่ยนตามรอบ + เฝ้าดูรอยรั่ว |
| ความเสี่ยงรั่วซึมเปื้อนชิ้นงาน | ต่ำกว่า | สูงกว่า ต้องดูแลซีลเป็นระบบ |
| ข้อจำกัดท่าติดตั้ง | ยืดหยุ่นกว่า | ต้องเป็นไปตามคู่มือ ระดับน้ำมันผูกกับท่าติดตั้ง |
เลื่อนตารางแนวนอนได้บนมือถือ · เป็นภาพรวมเชิงหลักการ ไม่ใช่ข้อกำหนดของรุ่นเครื่องใดรุ่นหนึ่ง
สองสายคนละชนิด เลือกตามที่ผู้ผลิตกำหนด
แจ้งรุ่นหุ่น เราช่วยเช็กให้ว่าต้องใช้สายไหน
ISO VG คืออะไร เลือก VG 68 หรือ VG 150
▶ ตอบสั้น: ISO VG คือ ระบบจัดชั้นความหนืดของน้ำมันอุตสาหกรรมตามมาตรฐาน ISO 3448 ตัวเลขหลังคำว่า VG คือค่าความหนืดจลน์โดยประมาณที่ 40°C หน่วย cSt (mm²/s) โดยมาตรฐานยอมให้คลาดเคลื่อนได้ประมาณ ±10% ดังนั้น ISO VG 68 ≈ 61–75 cSt ที่ 40°C และ ISO VG 150 ≈ 135–165 cSt ที่ 40°C — VG 150 จึงหนืดกว่า VG 68 ราวเท่าตัว การเลือกไม่ได้เลือกเอง แต่ยึดตามที่ผู้ผลิตกำหนดให้กับรุ่นนั้น
ถ้าฝั่งจาระบีวัดกันด้วยเบอร์ NLGI ฝั่งน้ำมันก็วัดกันด้วย ISO VG — สองระบบนี้ แปลงข้ามกันไม่ได้ และไม่ได้บอกอะไรแทนกัน คนละสเกล คนละนิยาม
อ่านค่า ISO VG ให้ถูก
ประเด็นที่มักเข้าใจผิดคือคิดว่าตัวเลข ISO VG บอก "คุณภาพ" ของน้ำมัน ความจริงมันบอกแค่ ความหนืดที่ 40°C เท่านั้น น้ำมันสองตัวที่เป็น ISO VG 150 เหมือนกันอาจต่างกันมากที่ชนิดน้ำมันพื้น (แร่ / สังเคราะห์ hydrocarbon / polyglycol) ชุดสารเพิ่มคุณภาพ และดัชนีความหนืด (VI) ซึ่งบอกว่าความหนืดเปลี่ยนไปแค่ไหนเมื่ออุณหภูมิเปลี่ยน
ดังนั้นเวลาสั่งของ ระบุแค่ "ISO VG 150" ไม่พอ ต้องระบุชื่อรุ่น/Part No. ที่ผู้ผลิตกำหนดด้วย
ตารางเทียบ: ISO VG 68 กับ ISO VG 150
| หัวข้อ | ISO VG 68 | ISO VG 150 |
|---|---|---|
| ความหนืดจลน์ที่ 40°C (ตาม ISO 3448) | ประมาณ 61–75 cSt | ประมาณ 135–165 cSt |
| ความหนืดเชิงเปรียบเทียบ | บางกว่า ไหลง่ายกว่า | ข้นกว่าราวเท่าตัว |
| แรงต้านการหมุน (churning loss) | ต่ำกว่า | สูงกว่า โดยเฉพาะตอนสตาร์ทเย็น |
| การพาความร้อน / ไหลเวียน | ไหลเวียนคล่องกว่า | ไหลเวียนช้ากว่าเมื่อเย็น |
| ฟิล์มรับโหลดที่อุณหภูมิสูง | บางกว่า | หนากว่า ทนโหลด/ความร้อนได้ดีกว่า |
| ตัวอย่างการใช้งานที่พบ | reducer หุ่นยนต์ที่ผู้ผลิตกำหนดเกรดนี้ เช่นสายน้ำมันของหุ่น FANUC | เกียร์ RV แบบน้ำมันของผู้ผลิตเกียร์ที่กำหนดเกรด VG 150 |
| ตัวอย่างสินค้าที่เรามี | ENEOS BONNOC AX68 (ISO VG 68) | Nabtesco RV oil SB150 (ISO VG 150), Castrol Optigear Synthetic RO150 (ISO VG 150) |
เลื่อนตารางแนวนอนได้บนมือถือ · ค่าช่วง cSt เป็นนิยามของมาตรฐาน ISO 3448 ไม่ใช่ผลทดสอบของสินค้าตัวใดตัวหนึ่ง
ฝั่งน้ำมันเกียร์ ISO VG 68
เกรดที่ผู้ผลิตกำหนดสำหรับ reducer แบบใช้น้ำมัน
"หนืดกว่า = ทนกว่า" ใช่หรือไม่
ไม่เสมอไป และนี่คือความเข้าใจผิดที่ทำให้เกิดความเสียหายบ่อยที่สุดในหมวดนี้ ความหนืดที่สูงเกินกว่าที่ออกแบบไว้ทำให้เกิด แรงต้านการกวน (churning loss) มากขึ้น ซึ่งกลายเป็นความร้อนส่วนเกินในตัวมันเอง ยิ่งไปกว่านั้นตอนสตาร์ทเย็น น้ำมันที่หนืดเกินอาจไหลเข้าจุดหล่อลื่นได้ช้ากว่าที่ควร ทำให้ช่วงวินาทีแรกของการเดินเครื่องหล่อลื่นไม่ทั่วถึง
ในทางกลับกัน ความหนืดต่ำเกินไปก็ทำให้ฟิล์มน้ำมันบางเกินจะรับโหลดที่จุดขบเฟือง เกิดการสัมผัสโลหะต่อโลหะ ทั้งสองทางจบที่ผลเดียวกันคือเกียร์สึกเร็วกว่าที่ควร (อ่านผลกระทบเต็ม ๆ ได้ที่ เติมสารหล่อลื่นผิดสเปกกับเกียร์ RV หุ่นยนต์ เสี่ยงอะไรบ้าง)
วิธีดูว่าหุ่นของเราใช้แบบไหน
▶ ตอบสั้น: เช็ก 4 ทางตามลำดับความน่าเชื่อถือ — (1) คู่มือ maintenance ของรุ่นเครื่อง ในหัวข้อ lubrication, (2) Part No. ของสารหล่อลื่นเดิม ที่ระบุในคู่มือหรือใบสั่งซื้อครั้งก่อน, (3) ฉลากถังเดิม ที่ช่างใช้อยู่, (4) ดูจุดบริการที่ตัวเกียร์ ว่ามีจุกดูระดับ/จุกถ่าย (แบบน้ำมัน) หรือมีหัวอัดจาระบี (แบบจาระบี) — ข้อ 4 ใช้ยืนยันเบื้องต้นเท่านั้น ไม่ใช้แทนคู่มือ
(1) คู่มือ maintenance — แหล่งเดียวที่ผูกพัน
เปิดหัวข้อ lubrication แล้วจดออกมา 4 อย่าง: ชนิด (จาระบีหรือน้ำมัน), เกรด/ชื่อรุ่นที่กำหนด, ปริมาณหรือระดับที่ต้องเติมแยกตามแกน และรอบเปลี่ยนถ่าย ถ้าคู่มือระบุ "oil level" หรือมีภาพจุกดูระดับแยกตามท่าติดตั้ง แปลว่าเกียร์ตัวนั้นเป็นแบบน้ำมันแน่นอน
(2) Part No. เดิม — วิธีที่เร็วที่สุดถ้ามีอยู่แล้ว
ผู้ผลิตหุ่นหลายรายมีรหัสสารหล่อลื่นของตัวเอง โดยแยก สายจาระบี กับ สายน้ำมัน เป็นคนละรหัสชัดเจน ถ้ามีรหัสเดิมอยู่ในมือก็รู้ชนิดได้ทันทีโดยไม่ต้องเปิดเกียร์ — เราสรุปวิธีอ่านรหัสฝั่ง FANUC ไว้แล้วที่ ถอดรหัส Part No. สารหล่อลื่นเกียร์หุ่น FANUC
(3) ฉลากถังเดิม
ถ่ายรูปฉลากถังที่ช่างใช้อยู่ให้เห็นชื่อรุ่นและเกรด แล้วเทียบกับที่คู่มือระบุ วิธีนี้มีประโยชน์มากในโรงงานที่เปลี่ยนทีมช่างหรือรับเครื่องมือสอง แต่ต้องระวัง — ของที่ใช้อยู่ ไม่ได้แปลว่าถูกเสมอไป ถ้าคนก่อนหน้าเลือกผิด การทำตามก็คือทำผิดต่อ
(4) ดูจุดบริการที่ตัวเกียร์
สังเกตรอบเรือนเกียร์ของแกนที่จะบำรุงรักษา
- เจอ จุกดูระดับหรือจุกถ่ายด้านล่าง ประกอบกับจุกเติมด้านบน → มีแนวโน้มเป็นแบบน้ำมัน
- เจอ หัวอัดจาระบีกับรูระบาย → มีแนวโน้มเป็นแบบจาระบี
- เจอ คราบซึมเป็นของเหลวใส ที่หน้าแปลนเกียร์ → เป็นสัญญาณของแบบน้ำมันที่ซีลเริ่มมีปัญหา ควรตรวจสอบ
ข้อสังเกตเหล่านี้ใช้เป็นการยืนยันเบื้องต้นที่หน้างานได้ แต่ ต้องกลับไปยืนยันกับคู่มือของรุ่นนั้นก่อนสั่งของทุกครั้ง เพราะหุ่นรุ่นเดียวกันคนละเจนเนอเรชันอาจใช้คนละสเปกได้
ไม่แน่ใจว่าแกนไหนเป็นแบบจาระบีหรือแบบน้ำมัน?
แจ้งรุ่นหุ่นและแกนที่จะบำรุงรักษามาทางไลน์ @620fnswu เราช่วยเช็กให้ว่าสายจาระบีหรือสายน้ำมัน และตัวไหนตรงสเปกที่ผู้ผลิตกำหนด พร้อมเช็กสต็อกและ lead time ให้
ทักไลน์เช็กว่าใช้สายไหนช่วยเทียบสเปกให้ฟรี ไม่มีข้อผูกมัด — สอบถามราคาทางไลน์ได้เลย
ห้ามสลับหรือผสมข้ามชนิดเด็ดขาด
▶ ตอบสั้น: ห้ามเอาน้ำมันไปเติมเกียร์ที่ออกแบบมาใช้จาระบี และห้ามเอาจาระบีไปอัดเกียร์ที่ออกแบบมาใช้น้ำมัน เพราะซีล ปริมาตร และเส้นทางการหล่อลื่นถูกออกแบบมาคนละแบบ และแม้จะเป็นชนิดเดียวกัน ก็ยังห้ามผสมข้ามสูตรโดยไม่ตรวจสอบความเข้ากันได้ก่อน
กรณีที่เจอบ่อยคือ "ของหมดกะดึก หยิบตัวที่ใกล้เคียงที่สุดมาใช้ก่อน" ซึ่งจบด้วยค่าซ่อมที่แพงกว่าค่าสารหล่อลื่นหลายเท่า ความเสี่ยงมี 3 ชั้น
- ชั้นโครงสร้างเกียร์ — ซีลไม่ได้ออกแบบมารับของเหลว หรือช่องทางไม่ได้ออกแบบมารับของกึ่งเหลว
- ชั้นเคมีของสารหล่อลื่น — จาระบีต่างชนิดสารเพิ่มความข้น (เช่น ลิเทียมกับโพลียูเรีย) ผสมกันแล้วโครงสร้างพัง ส่วนน้ำมันเกียร์ต่างชนิดน้ำมันพื้น (เช่น สาย hydrocarbon กับสาย polyglycol) ก็มีประเด็นความเข้ากันได้เช่นกัน
- ชั้นเงื่อนไขการรับประกัน — การใช้สารหล่อลื่นนอกสเปกที่ผู้ผลิตกำหนดอาจกระทบสิทธิ์ตามเงื่อนไขของผู้ผลิต
ถ้าจำเป็นต้องเปลี่ยนสารหล่อลื่นจากสูตรเดิมเป็นสูตรใหม่ในชนิดเดียวกัน ต้องทำการไล่ของเก่าออกให้หมด (purging) อย่างเป็นขั้นตอน ไม่ใช่เติมทับ — เราอธิบายขั้นตอนและอาการที่ต้องเฝ้าระวังไว้ที่ ผสมจาระบีข้ามสูตร ทำไมเกียร์พังโดยไม่รู้ตัว และสรุปอาการเสียหายที่ตามมาเมื่อใช้ของผิดสเปกไว้ที่ ความเสี่ยงจากการใช้สารหล่อลื่นผิดสเปกกับเกียร์ RV
ตัวอย่างสารหล่อลื่นที่ตรงสเปกแต่ละแบบ
▶ ตอบสั้น: ฝั่งจาระบีมี Nabtesco VIGOGREASE RE0 (NLGI 0) เป็นเกรดมาตรฐานปัจจุบันของเกียร์ RV และ MOLYWHITE RE No.00 (NLGI 00) สำหรับเครื่องรุ่นเก่า ส่วน MULTEMP FZ No.00 (NLGI 00) ใช้กับเกียร์ทดของแขนหุ่นบางกลุ่ม เช่นเกียร์ Sumitomo ในหุ่น Kawasaki — ฝั่งน้ำมันมี ENEOS BONNOC AX68 (ISO VG 68) และ Nabtesco RV oil SB150 (ISO VG 150) รวมถึง Castrol Optigear Synthetic RO150 (ISO VG 150) สำหรับเกียร์อุตสาหกรรมงานโหลดหนัก
ฝั่งจาระบี
| สินค้า | เกรด | จุดที่ใช้ |
|---|---|---|
| Nabtesco VIGOGREASE RE0 | NLGI 0 (ลิเทียม EP) | เกียร์ RV Nabtesco เกรดมาตรฐานปัจจุบัน และเป็นสเปกจาระบีของหุ่น FANUC ตาม Part No. ที่กำหนด |
| Nabtesco MOLYWHITE RE No.00 | NLGI 00 (ลิเทียม + molybdenum, EP) | เกียร์ RV cycloidal ของ Nabtesco เกรดมาตรฐานเครื่องรุ่นเก่า |
| Kyodo Yushi MULTEMP FZ No.00 | NLGI 00 (ลิเทียม + molybdenum, EP) | เกียร์ทดแขนหุ่นยนต์ เช่นเกียร์ Sumitomo ในหุ่น Kawasaki ช่วง −40 ถึง +130°C |
เลื่อนตารางแนวนอนได้บนมือถือ · ยืนยันเกรด/Part No. ของรุ่นเครื่องก่อนสั่งทุกครั้ง
ฝั่งน้ำมันเกียร์
| สินค้า | เกรด | จุดที่ใช้ |
|---|---|---|
| ENEOS BONNOC AX68 | น้ำมันเกียร์สังเคราะห์ hydrocarbon, ISO VG 68 | เกียร์อุตสาหกรรมอัตโนมัติ งานอุณหภูมิสูง-ความเร็วสูง และเป็นสเปกน้ำมันเกียร์ของหุ่น FANUC ตาม Part No. ที่กำหนด |
| Nabtesco RV oil SB150 | น้ำมันเกียร์สังเคราะห์, ISO VG 150 | เกียร์ RV Nabtesco แบบใช้น้ำมันแทนจาระบี งานความเร็วสูงที่ต้องการการระบายความร้อนดีกว่าจาระบี |
| Castrol Optigear Synthetic RO150 | น้ำมันเกียร์สังเคราะห์ PAO, ISO VG 150 (VI 130) | เกียร์อุตสาหกรรมและหุ่นยนต์ เฟืองตรง/ดอกจอก/แบริ่ง งานโหลดหนัก |
เลื่อนตารางแนวนอนได้บนมือถือ · ทั้งหมดเป็นรายการที่เรามีในแคตตาล็อก
มีครบทั้งสองสาย ทั้งจาระบีและน้ำมันเกียร์
แจ้งรุ่นหุ่น + แกนที่จะทำ PM เราเช็กให้ว่าตัวไหนตรงสเปก
ดูรายละเอียดสินค้าทั้งหมดได้ที่ จาระบีและน้ำมันเกียร์หุ่นยนต์ที่เรามีสต็อก, ดูฝั่งน้ำมันเกียร์ ISO VG 68 / 150, เทียบรุ่นหุ่นกับ Part No. ได้ที่ ตารางเทียบ Part No. สารหล่อลื่นหุ่นยนต์ และดาวน์โหลด แคตตาล็อกสินค้าฉบับเต็ม — อ่านภาพรวมได้ที่ คู่มือเลือกจาระบีหุ่นยนต์ให้ตรงสเปก
สรุป
▶ ตอบสั้น: เกียร์ RV แบบจาระบีกับแบบน้ำมันต่างกันตั้งแต่ระบบซีล ปริมาตร จุดบริการ และวิธีระบายความร้อน — แบบจาระบีเหมาะกับงานหุ่นยนต์ทั่วไปและดูแลง่ายกว่า แบบน้ำมันเหมาะกับงานรอบสูงเดินต่อเนื่องที่ต้องการการระบายความร้อน ฝั่งน้ำมันวัดด้วย ISO VG โดย VG 150 หนืดกว่า VG 68 ราวเท่าตัว และทั้งชนิดและเกรดต้อง ยึดตามคู่มือผู้ผลิตของรุ่นนั้นเท่านั้น ห้ามสลับหรือผสมข้ามชนิด
สิ่งที่ควรทำต่อจากบทความนี้
- เปิดคู่มือ maintenance ของรุ่นหุ่น จดชนิด (จาระบี/น้ำมัน) เกรด ปริมาณหรือระดับ และรอบเปลี่ยนถ่ายของแต่ละแกน
- ถ้ามี Part No. เดิม ใช้ยืนยันชนิดได้ทันที
- เดินดูจุดบริการที่ตัวเกียร์เพื่อยืนยันซ้ำ และเช็กรอยซึมไปในตัว
- วางแผนสั่งของให้ถึงก่อนวันหยุดเครื่อง เพื่อไม่ต้องหาของทดแทนแบบฉุกเฉิน
แจ้งรุ่นหุ่น + แกนที่จะทำ PM เราเช็กให้ว่าใช้สายไหน
ทักไลน์ @620fnswu เราช่วยเช็กให้ว่าเกียร์ตัวนั้นเป็นแบบใช้จาระบีหรือแบบใช้น้ำมัน และตัวไหนตรงสเปกที่ผู้ผลิตกำหนด พร้อมแจ้งสต็อกและ lead time — ถ้ามี Part No. เดิมหรือรูปฉลากถังเก่า ส่งมาด้วยจะเช็กได้เร็วขึ้น
ทักไลน์เช็กสเปก/สต็อกช่วยเทียบสเปกให้ฟรี ไม่มีข้อผูกมัด — สอบถามราคาทางไลน์ได้เลย
หมายเหตุ: GIN189 เป็นผู้จำหน่ายสารหล่อลื่นที่ตรงสเปกตามที่ผู้ผลิตหุ่นยนต์กำหนด (Part No. ตรงกัน) ไม่ได้เป็นตัวแทนจำหน่ายหรือพันธมิตรอย่างเป็นทางการของ FANUC, Yaskawa, Nachi, OTC, Daihen, Kawasaki, Panasonic, Nabtesco, ENEOS, Castrol, Kyodo Yushi หรือแบรนด์ใด ๆ ข้อมูลเชิงเทคนิคในบทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปเพื่อประกอบการตัดสินใจ ไม่ใช่คำแนะนำทางวิศวกรรมที่ใช้แทนคู่มือผู้ผลิตได้ และไม่ใช่การตีความเงื่อนไขการรับประกันแทนผู้ผลิต — ก่อนเลือกชนิด เกรด ปริมาณ หรือลงมือเปลี่ยนถ่ายจริง ให้ยืนยันกับคู่มือ maintenance ของรุ่นเครื่องและผู้ให้บริการที่ดูแลหุ่นของคุณทุกครั้ง