เวลาสั่งจาระบีเข้าโรงงาน สิ่งที่ทำให้สั่งผิดบ่อยที่สุดไม่ใช่ยี่ห้อ แต่เป็นเบอร์ เพราะจาระบีที่หน้าตาเหมือนกันแทบทุกอย่าง อาจเป็นคนละเบอร์และใช้แทนกันไม่ได้ บทความนี้ตอบตั้งแต่ต้นว่าจาระบีมีกี่เบอร์ แต่ละเบอร์ต่างกันตรงไหน และคนหน้างานควรดูอะไรก่อนตัดสินใจ
สเกล NLGI มีกี่เบอร์ วัดจากอะไร
▶ ตอบสั้น: จาระบีแบ่งตามมาตรฐาน NLGI ออกเป็น 9 เบอร์ คือ 000, 00, 0, 1, 2, 3, 4, 5 และ 6 โดยยิ่งเลขน้อยยิ่งเหลว ยิ่งเลขมากยิ่งแข็ง วัดด้วยค่า worked penetration ตามมาตรฐาน ASTM D217 ซึ่งคือระยะที่กรวยมาตรฐานจมลงไปในเนื้อจาระบี — จมลึก (ตัวเลขสูง) แปลว่าเนื้ออ่อน
NLGI ย่อมาจาก National Lubricating Grease Institute เป็นสถาบันที่วางระบบจัดชั้นนี้ขึ้นมาเพื่อให้ทุกคนพูดภาษาเดียวกัน สิ่งที่ต้องเข้าใจให้ตรงกันตั้งแต่ต้นคือ เบอร์ NLGI บอกแค่ความข้น-เหลว ไม่ได้บอกว่าจาระบีตัวนั้นทนร้อนแค่ไหน รับภาระได้เท่าไร หรือใช้สารข้นชนิดใด เรื่องพวกนั้นเป็นคนละแกนกันหมด ถ้ายังไม่แน่ใจว่าเนื้อในถังประกอบด้วยอะไรและทำงานด้วยหลักการอะไร อ่านพื้นฐานก่อนได้ที่ จาระบีคืออะไร ทำมาจากอะไร
ในทางปฏิบัติคนหน้างานมักเรียกสลับกันระหว่าง "เบอร์" กับ "เกรด" เช่น เกรดจารบี NLGI 00 กับ จาระบีเบอร์ 00 ก็หมายถึงสิ่งเดียวกัน ไม่ต้องกังวลว่าเรียกผิด แต่ต้องระวังอย่าสับสนกับ ISO VG ซึ่งเป็นมาตรฐานความหนืดของน้ำมัน คนละเรื่องกับเบอร์จาระบี
ตารางเกรดจาระบี NLGI 000–6 ครบทุกเบอร์
▶ ตอบสั้น: เบอร์ 000–0 เป็นกลุ่มกึ่งเหลวที่ไหลได้เอง นิยมกับเกียร์ปิดและระบบหล่อลื่นรวมศูนย์ · เบอร์ 1–2 เป็นกลุ่มเนื้อครีมที่พบมากที่สุดในงานลูกปืนและจุดหมุนทั่วไป · เบอร์ 3–6 เป็นกลุ่มเนื้อแข็งสำหรับงานเฉพาะทาง
| เบอร์ NLGI | worked penetration (0.1 มม.) | เนื้อสัมผัสโดยประมาณ | งานที่พบบ่อย |
|---|---|---|---|
| 000 | 445–475 | เกือบเป็นของเหลว ไหลได้เอง | ระบบหล่อลื่นรวมศูนย์ที่ต้องส่งจาระบีผ่านท่อยาว |
| 00 | 400–430 | กึ่งเหลว ปาดแล้วไหลช้า ๆ | เกียร์ทด/เกียร์ปิดที่ต้องการให้จาระบีไหลเข้าซอกฟันเอง |
| 0 | 355–385 | กึ่งเหลวแต่ข้นขึ้นหนึ่งช่วง | เกียร์ทด/reducer และระบบจ่ายจาระบีอัตโนมัติ |
| 1 | 310–340 | อ่อน เกาะผิวได้แต่ยังไหลตัว | จุดหล่อลื่นที่ต้องการการไหลมากกว่าการเกาะ |
| 2 | 265–295 | ครีมข้น คงรูป — เบอร์ที่พบบ่อยที่สุด | ลูกปืน จุดหมุน ข้อต่อทั่วไปในโรงงาน |
| 3 | 220–250 | ข้น คงรูปชัด | ลูกปืนรอบสูง งานที่ต้องกันจาระบีสลัดออก |
| 4 | 175–205 | แข็ง | งานเฉพาะทาง พบไม่บ่อย |
| 5 | 130–160 | แข็งมาก | งานเฉพาะทาง |
| 6 | 85–115 | แข็งคล้ายก้อนสบู่ | ซีลกันฝุ่น/งานพิเศษ ไม่ใช้กับจุดหมุนทั่วไป |
ค่าตัวเลขในตารางเป็นช่วงตามมาตรฐาน ASTM D217 ซึ่งแต่ละช่วงห่างกันประมาณ 30 หน่วย จะเห็นว่าเบอร์ที่ติดกันต่างกันไม่มาก แต่พอเอาไปใช้กับเครื่องที่ออกแบบซีลและช่องเติมมาเฉพาะ ความต่างเท่านี้ก็มีผลจริง
จาระบีเบอร์ 2 คืออะไร ทำไมพบบ่อยที่สุด
▶ ตอบสั้น: จาระบีเบอร์ 2 คือเกรด NLGI 2 เนื้อครีมข้นคงรูป ค่า penetration ประมาณ 265–295 เป็นเบอร์ที่พบมากที่สุดในตลาด เพราะเหมาะกับลูกปืนและจุดหมุนทั่วไป ที่ต้องการให้จาระบีเกาะอยู่กับที่ ไม่ไหลหนีออกจากจุดหล่อลื่น
เหตุผลที่เบอร์ 2 ครองตลาดคือมันอยู่ตรงกลางพอดี — ข้นพอที่จะไม่ไหลหนีเมื่อเจอแรงเหวี่ยง แต่ก็ยังอ่อนพอให้ปั๊มอัดจาระบีดันเข้าไปได้ผ่านหัวอัด งานอย่างมอเตอร์ ลูกปืนสายพาน หรือจุดหมุนของเครื่องจักรทั่วไปจึงระบุเบอร์ 2 เป็นค่ามาตรฐาน
ข้อมูลตรง ๆ เรื่องไลน์ที่เราดูแล: GIN189 ไม่ได้จำหน่ายจาระบีเบอร์ 2 หรือ EP2 ครับ ไลน์ที่เราดูแลอยู่เป็นกลุ่มเบอร์กึ่งเหลว (NLGI 0 และ 00) สำหรับเกียร์ทดของแขนหุ่นยนต์และเครื่องจักรอุตสาหกรรมโดยเฉพาะ ถ้ากำลังมองหาจารบีเบอร์ 2 สำหรับงานลูกปืนทั่วไป แนะนำให้หาจากผู้จำหน่ายสายจาระบีอเนกประสงค์จะตรงงานกว่า — เขียนไว้ตรงนี้เลยเพื่อไม่ให้เสียเวลาทั้งสองฝ่าย
EP กับ EP2 คืออะไร (คนละแกนกับเบอร์)
▶ ตอบสั้น: EP (Extreme Pressure) คือคุณสมบัติรับแรงกดสูง ที่ได้จากสารเติมแต่ง ส่วนเบอร์ NLGI คือความข้น-เหลว — สองอย่างนี้เป็นคนละแกน ไม่เกี่ยวกัน คำว่า EP2 จึงหมายถึง "จาระบีเบอร์ 2 ที่มีสาร EP" ไม่ใช่เบอร์ใหม่
เข้าใจง่าย ๆ คือเวลาระบุจาระบีให้ครบ ต้องบอกอย่างน้อย 2 อย่าง: เบอร์เท่าไร และ ต้องมี EP ไหม จาระบีเบอร์เดียวกันอาจมีทั้งแบบมี EP และไม่มี EP ขายคู่กันอยู่ ถ้าสั่งแต่เบอร์อย่างเดียวก็ยังมีโอกาสได้ของไม่ตรง
สำหรับงานเกียร์ทดที่รับแรงบิดสูงและมีการเร่ง-หยุดบ่อย คุณสมบัติ EP มีความสำคัญมาก เพราะช่วยสร้างฟิล์มปกป้องผิวโลหะที่จุดขบฟันเกียร์ตอนรับภาระหนัก ลดการสึกและการเชื่อมติดของผิวโลหะ
มีเบอร์ในมือแล้ว แต่ไม่แน่ใจว่าตรงกับเครื่องไหม?
ส่งรุ่นเครื่อง รุ่นเกียร์ทด หรือรูปฉลากถังเดิมมาทางไลน์ได้เลย เราช่วยเทียบเบอร์และสเปกให้ก่อนตัดสินใจ
ทักไลน์เทียบเบอร์จาระบีปรึกษาและเทียบเบอร์ให้ฟรี ไม่มีข้อผูกมัด — LINE @620fnswu
กลุ่มเบอร์กึ่งเหลวที่ใช้กับเกียร์ปิดและเกียร์ทด
▶ ตอบสั้น: เบอร์ 000, 00 และ 0 รวมกันเรียกว่ากลุ่มจาระบีกึ่งเหลว ซึ่งไหลเข้าซอกฟันเกียร์ได้เองโดยไม่ต้องอาศัยแรงอัดมาก จึงเป็นกลุ่มที่ผู้ผลิตเกียร์ทดแบบปิดนิยมกำหนดให้ใช้ แทนที่จะใช้จาระบีเนื้อครีมอย่างเบอร์ 2
กลุ่มนี้เป็นจุดที่คนสับสนมากที่สุด เพราะเบอร์ติดกันแต่ใช้แทนกันไม่ได้ รายละเอียดว่าสองเบอร์ที่พบบ่อยที่สุดในกลุ่มนี้ต่างกันตรงไหน และเมื่อไหร่ที่สลับกันแล้วมีปัญหา อ่านต่อได้ที่บทความเจาะลึก NLGI 0 กับ 00 ต่างกันยังไง ส่วนถ้าอยากเข้าใจว่าเนื้อ "กึ่งเหลว" หน้าตาและพฤติกรรมเป็นอย่างไร ดูได้ที่ จารบีเหลว (จาระบีกึ่งเหลว) คืออะไร
สินค้าในไลน์ที่เราดูแลอยู่ในกลุ่มนี้ทั้งหมด ได้แก่ Nabtesco MOLYWHITE RE No.00 และ Kyodo Yushi MULTEMP FZ No.00 ซึ่งเป็นเกรด NLGI 00 และ Nabtesco VIGOGREASE RE0 ซึ่งเป็นเกรด NLGI 0 ทั้งหมดเป็นจาระบีที่มีคุณสมบัติ EP สำหรับงานเกียร์ทด
เลือกเบอร์ยังไงให้ตรงกับงาน
▶ ตอบสั้น: ลำดับที่ปลอดภัยที่สุดคือ (1) ยึดเบอร์ที่คู่มือเครื่องหรือฉลากถังเดิมกำหนดก่อนเสมอ ถ้าไม่มีข้อมูลค่อยพิจารณาจาก (2) ชนิดจุดหล่อลื่น เกียร์ปิดมักใช้กลุ่มกึ่งเหลว ลูกปืนมักใช้เนื้อครีม (3) ระบบจ่ายจาระบี ถ้าจ่ายผ่านท่อยาวต้องใช้เบอร์เหลวกว่า และ (4) อุณหภูมิกับความเร็วรอบ
- คู่มือมาก่อนเสมอ — ผู้ผลิตเครื่องออกแบบซีล ช่องเติม และปริมาณบรรจุมาให้เข้ากับเบอร์ที่เขากำหนด ข้อมูลนี้ชนะการเดาทุกกรณี
- ดูว่าจาระบีต้องไหลหรือต้องเกาะ — งานที่ต้องให้จาระบีกระจายเข้าซอกเองใช้เบอร์เหลว งานที่ต้องให้อยู่กับที่ไม่สลัดหนีใช้เบอร์ข้น
- ระบบจ่ายเป็นตัวจำกัด — ถ้าเป็นระบบหล่อลื่นรวมศูนย์ที่ต้องดันจาระบีผ่านท่อยาว เบอร์ข้นเกินจะดันไม่ไหวและอาจอุดตัน
- อุณหภูมิใช้งาน — จาระบีอ่อนตัวลงเมื่อร้อน จุดที่ทำงานร้อนต่อเนื่องจึงอาจต้องขยับไปเบอร์ที่ข้นขึ้นตามที่ผู้ผลิตแนะนำ ไม่ใช่ตัดสินใจเอง
- อย่าผสมข้ามสูตร — แม้เบอร์เดียวกัน ถ้าสารข้นคนละชนิดก็อาจเข้ากันไม่ได้ ทำให้เนื้อจาระบีเสียสภาพ
สุดท้าย ถ้าเปลี่ยนเบอร์แล้วเครื่องมีอาการผิดปกติ เช่น ร้อนขึ้น เสียงดัง หรือมีจาระบีซึมออกตามซีล ให้กลับไปตรวจสเปกก่อนเป็นอันดับแรก รายละเอียดอาการและวิธีไล่สาเหตุอยู่ในบทความ ความเสี่ยงเมื่อเติมจาระบีผิดสเปกเกียร์ RV