เวลาสั่งน้ำมันเกียร์เข้าโรงงาน สิ่งที่ต้องระบุให้ถูกมีอย่างน้อยสองอย่างคือ เบอร์ ISO VG และ ต้องมีคุณสมบัติ EP หรือไม่ ถ้าระบุแค่ "น้ำมันเกียร์" เฉย ๆ โอกาสได้ของไม่ตรงสูงมาก เพราะน้ำมันเกียร์ในตลาดมีตั้งแต่เบอร์บางไปจนถึงข้นมาก และใช้แทนกันไม่ได้
ISO VG คืออะไร วัดจากอะไร
▶ ตอบสั้น: ISO VG (Viscosity Grade) คือตัวเลขบอกความหนืดจลน์ของน้ำมันที่อุณหภูมิ 40°C หน่วยเป็น cSt (mm²/s) — ยิ่งเลขมากยิ่งข้น เช่น VG 68 หมายถึงน้ำมันที่มีความหนืดประมาณ 68 cSt ที่ 40°C (ยอมให้คลาดเคลื่อนได้ ±10%) เป็นคนละสเกลกับ NLGI ที่ใช้กับจาระบี
สิ่งที่ต้องเข้าใจให้ตรงกันคือ ISO VG บอกแค่ความข้น-บาง ไม่ได้บอกคุณภาพ ไม่ได้บอกว่าเป็นน้ำมันแร่หรือสังเคราะห์ และไม่ได้บอกว่ามีคุณสมบัติรับแรงกดสูง (EP) หรือเปล่า น้ำมัน VG 150 สองถังคนละยี่ห้ออาจต่างกันลิบลับในเรื่องอายุการใช้งานและการทนความร้อน ทั้งที่เบอร์เท่ากัน
อีกค่าที่มักเห็นคู่กันคือ VI (Viscosity Index) ซึ่งบอกว่าความหนืดเปลี่ยนไปมากแค่ไหนเมื่ออุณหภูมิเปลี่ยน ค่า VI สูงแปลว่าน้ำมันรักษาความหนืดได้ดีกว่าเมื่อร้อนขึ้น — น้ำมันสังเคราะห์มักได้เปรียบตรงจุดนี้
ตารางเทียบ ISO VG 32 ถึง 320
▶ ตอบสั้น: เบอร์ที่พบบ่อยในงานเกียร์อุตสาหกรรมคือ VG 68, 150, 220 และ 320 โดยคร่าว ๆ เกียร์รอบสูงใช้เบอร์บางกว่า เกียร์รอบต่ำภาระหนักใช้เบอร์ข้นกว่า ส่วน VG 32 และ 46 มักเป็นงานไฮดรอลิกมากกว่างานเกียร์
| ISO VG | ความหนืดที่ 40°C (cSt) | ความข้นโดยเปรียบเทียบ | งานที่พบบ่อย |
|---|---|---|---|
| VG 32 | 28.8–35.2 | บาง ไหลคล่อง | ระบบไฮดรอลิก จุดหล่อลื่นรอบสูงมาก ภาระเบา |
| VG 46 | 41.4–50.6 | ค่อนข้างบาง | ไฮดรอลิก คอมเพรสเซอร์ เกียร์ภาระเบา |
| VG 68 | 61.2–74.8 | กลาง ๆ | เกียร์ทดความเร็วสูง เกียร์อัตโนมัติในไลน์ผลิต งานที่ต้องระบายความร้อนดี |
| VG 100 | 90–110 | ข้นขึ้น | เกียร์ทั่วไปภาระปานกลาง |
| VG 150 | 135–165 | ข้น | เกียร์ทดภาระปานกลาง-หนัก เฟืองตรง/ดอกจอก ที่เดินรอบไม่สูงมาก |
| VG 220 | 198–242 | ข้นมาก | เกียร์อุตสาหกรรมภาระหนัก รอบต่ำ เช่น เกียร์สายพานลำเลียงใหญ่ |
| VG 320 | 288–352 | ข้นมากขึ้นอีก | เกียร์รอบต่ำภาระหนักมาก งานหนักในอุตสาหกรรมหนัก |
สังเกตว่าแต่ละเบอร์ห่างกันประมาณ 1.5 เท่า ไม่ใช่ห่างกันนิดเดียว การขยับเบอร์หนึ่งขั้นจึงเปลี่ยนพฤติกรรมของน้ำมันในเกียร์ได้จริง ไม่ใช่เรื่องเล็ก
เลือกเบอร์จากอะไร
▶ ตอบสั้น: ลำดับที่ปลอดภัยที่สุดคือ ยึดคู่มือเครื่องก่อนเสมอ ถ้าไม่มีข้อมูล ให้ดู 4 ปัจจัย: ความเร็วรอบ (รอบสูงใช้เบอร์บางกว่า) · ภาระ/แรงบิด (หนักใช้เบอร์ข้นกว่า) · อุณหภูมิใช้งานจริง (ร้อนมากน้ำมันจะบางลง) · ชนิดเกียร์และวิธีหล่อลื่น (จุ่มอ่างหรือฉีดพ่น)
- ความเร็วรอบ — เกียร์ที่หมุนเร็วต้องการน้ำมันที่ไหลเข้าไปเคลือบผิวฟันได้ทัน ถ้าข้นเกินน้ำมันจะตามไม่ทันและเกิดความร้อนจากแรงเฉือน
- ภาระและแรงกระแทก — งานที่รับแรงบิดสูงต้องการฟิล์มน้ำมันหนาพอ เบอร์บางเกินจะทำให้ผิวฟันสัมผัสกันโดยตรง
- อุณหภูมิห้องเกียร์จริง — น้ำมันบางลงเมื่อร้อน ถ้าเครื่องทำงานร้อนต่อเนื่อง ผู้ผลิตอาจกำหนดเบอร์ข้นขึ้นหรือให้ใช้น้ำมันสังเคราะห์ที่ค่า VI สูงแทน
- วิธีหล่อลื่น — ระบบที่ต้องปั๊มน้ำมันไปตามท่อมีข้อจำกัดเรื่องความข้น ต่างจากเกียร์แบบจุ่มอ่างที่รับเบอร์ข้นได้มากกว่า
- อย่าผสมข้ามชนิด — น้ำมันแร่กับสังเคราะห์บางสูตรเข้ากันไม่ได้ ถ้าเปลี่ยนชนิดควรถ่ายและล้างระบบตามที่ผู้ผลิตแนะนำ
น้ำมันเกียร์ EP คืออะไร
▶ ตอบสั้น: EP (Extreme Pressure) คือความสามารถในการรับแรงกดสูงที่จุดขบฟันเกียร์ ช่วยลดการสึกและการเชื่อมติดของผิวโลหะเมื่อรับภาระหนักหรือแรงกระแทก — EP เป็นคนละแกนกับเบอร์ VG น้ำมันเบอร์เดียวกันมีทั้งแบบมี EP และไม่มี EP
เทคโนโลยีที่ทำให้ได้คุณสมบัติ EP มีมากกว่าหนึ่งแบบ แบบที่พบทั่วไปที่สุดคือ สารเติมแต่งกลุ่มซัลเฟอร์-ฟอสฟอรัส (sulfur-phosphorus) ซึ่งทำปฏิกิริยาที่ผิวโลหะเมื่อเจอแรงกดและความร้อน เกิดเป็นฟิล์มบาง ๆ ปกป้องผิวฟันเกียร์ อีกแนวทางหนึ่งคือเทคโนโลยีที่เน้นปรับสภาพผิวโลหะให้เรียบขึ้นเมื่อทำงานไปสักระยะ ทำให้จุดสัมผัสกระจายแรงได้ดีขึ้น
ทั้งสองแนวทางให้ผลลัพธ์เป็นการรับแรงกดสูงเหมือนกัน แต่กลไกต่างกัน เวลาอ่านสเปกจึงควรดูว่าผู้ผลิตเกียร์ระบุมาตรฐานอะไรไว้ ไม่ใช่ดูแค่ว่ามีคำว่า EP บนฉลากหรือเปล่า
ไม่แน่ใจว่าเกียร์ของคุณต้องใช้ VG เท่าไร?
ส่งรุ่นเกียร์ทด รุ่นเครื่อง หรือรูปฉลากถังเดิมมาทางไลน์ได้เลย เราช่วยเทียบเบอร์และเช็คว่ามีของในไลน์ที่เราดูแลไหม
ทักไลน์เทียบเบอร์น้ำมันเกียร์ปรึกษาและเทียบสเปกให้ฟรี ไม่มีข้อผูกมัด — LINE @620fnswu
เบอร์ที่อยู่ในไลน์ที่เราดูแล (และเบอร์ที่ไม่มี)
▶ ตอบสั้น: ไลน์น้ำมันเกียร์ที่ GIN189 ดูแลอยู่ในกลุ่ม ISO VG 68 และ ISO VG 150 ซึ่งเป็นเบอร์ที่ใช้กับเกียร์ทดความเร็วสูงและเกียร์ภาระปานกลาง-หนักในไลน์ผลิต — ยังไม่มี VG 220 และ VG 320 ในไลน์ที่เราดูแล
- ISO VG 68 — ENEOS BONNOC AX68 น้ำมันเกียร์สังเคราะห์แท้ชนิด PAO มีคุณสมบัติ EP แบบซัลเฟอร์-ฟอสฟอรัส ทนความร้อนและทนออกซิเดชันได้ดีกว่าน้ำมันแร่ อ่านรายละเอียดตัวนี้โดยเฉพาะได้ที่ น้ำมันเกียร์ ENEOS ใช้รุ่นไหน? BONNOC AX68
- ISO VG 150 — Nabtesco RV oil SB150 น้ำมันเกียร์สังเคราะห์สำหรับเกียร์ทดแบบที่ใช้น้ำมันแทนจาระบี เหมาะกับงานรอบสูงที่ต้องการการระบายความร้อนดีกว่า
- ISO VG 150 — Castrol Optigear Synthetic RO150 น้ำมันสังเคราะห์ PAO ค่า VI 130 ได้คุณสมบัติรับแรงกดสูงผ่านเทคโนโลยีปรับสภาพผิวโลหะของ Castrol เหมาะกับเกียร์อุตสาหกรรมงานโหลดหนัก
เขียนไว้ตรงนี้ให้ชัดเลยครับ: ถ้ากำลังหา น้ำมันเกียร์เบอร์ 220 หรือ 320 ไลน์ที่เราดูแลยังไม่มีสองเบอร์นี้ แนะนำให้หาจากผู้จำหน่ายน้ำมันอุตสาหกรรมสายนั้นโดยตรงจะได้ของเร็วกว่า — บอกไว้ก่อนเพื่อไม่ให้เสียเวลาทั้งสองฝ่าย ส่วนถ้าเป็นกลุ่ม VG 68 หรือ VG 150 ทักมาได้เลย ดูรายการทั้งหมดได้ที่หน้าสินค้า
แล้วเกียร์ทดของแขนกลใช้เบอร์ไหน
▶ ตอบสั้น: เกียร์ทดของแขนกลมีทั้งแบบที่ออกแบบมาให้ใช้จาระบีและแบบที่ใช้น้ำมัน ซึ่งเลือกเบอร์คนละวิธีกัน จึงต้องดูก่อนว่าเครื่องของเราเป็นแบบไหน ก่อนจะไปคิดเรื่องเบอร์ VG
เรื่องนี้มีรายละเอียดพอสมควรและเป็นคนละโจทย์กับเกียร์อุตสาหกรรมทั่วไปที่บทความนี้พูดถึง อ่านต่อได้ที่ เกียร์ RV หุ่นยนต์ แบบใช้จาระบีกับแบบใช้น้ำมัน ต่างกันยังไง ซึ่งอธิบายวิธีดูว่าเครื่องของเราอยู่ฝั่งไหนและต้องยึดสเปกจากตรงไหน